studiemogelijkheden en aanmelden

contact en open dag

verder lezen

de passie van docenten

een dag uit het leven van een student

filmportretten van oud studenten

portret van onze opleiding

welkom

Laten we in gesprek blijven!

Andere docenten aan het woord:

Leestip van Merel:

Algemene menskunde als basis voor de pedagogie

door Rudolf Steiner

‘Ik ben iemand die graag samen studeert.

In het gemeenschappelijk studeren

ben je samen op weg.’

De passie van Merel Boon, docente pedagogiek

‘Ieder individueel kind ontwikkelt zich aan de mensen en aan de wereld om zich heen. Als docent kun je jezelf tot een verfijnd afgestemd instrument maken dat meebeweegt met de ontwikkeling van het kind. Dat afstemmen op een kind doe je altijd samen met ouders en collega’s. Dat is wat ik mijn studenten wil leren en dat is ook precies wat ik van hen leer!’

Dat zegt Merel Boon, docent pedagogie aan de Vrijeschool Pabo, studente aan de universiteit van Plymouth, Engeland, en organisatrice van diverse onderwijssymposia en studiebijeenkomsten.

 

Dit wil ik echt!

Merel had na het afronden van haar middelbare school geen idee wat ze wilde worden. Ze ging voor haar 21+-toelatings-examen en had dus twee jaar de tijd voor iets anders. Het eerste jaar werkte ze in de horeca als gastvrouw in een sterren-restaurant en ging één dag in de week naar school, samen met de banketbakkers en automonteurs. Het tweede jaar woonde en werkte ze in Brussel als au pair.

Haar eerste schooljaren bracht ze door op een dorpsschooltje waar ze zich heel prettig voelde. Na een verhuizing werd er gekozen voor de vrijeschool, de onderbouw in Wageningen en de bovenbouw in Nijmegen. Het was haar moeder die haar toen ze 19 jaar was, attendeerde op de open dag van de Vrijeschool Pabo en de mogelijkheid zelf juf te worden. Een schot in de roos.

De opleiding vond ze inspirerend. ‘Ik heb echt met heel veel plezier gestudeerd,’ vertelt Merel over haar eigen tijd op de Vrijeschool Pabo. Maar de vlam sloeg pas echt in de pan in het derde jaar, tijdens haar stage in de 2e en 6e klas, waarin ze periode mocht geven. ‘Ja, dit wil ik echt!’ was wat ik heel duidelijk voelde op dat moment,’ aldus Merel. Ook haar stage in Zuid-Afrika op een waldorfschool in een van de townships van Johannesburg maakte veel indruk. Daar besefte ik voor het eerst hoe groot de vrijeschoolbeweging is. Nu, heel wat jaren verder, ga ik iedere vier jaar naar de wereld-lerarenconferentie in Dornach om met collega’s van over heel de wereld samen te studeren, te werken en aan tafel te zitten. Afgelopen jaar ben ik samen met de vierdejaarsstudenten gegaan, de week viel dit jaar in mijn lestijd met hen. Voor ons allemaal een fantastische ervaring! Deel te zijn van een wereldwijde schoolbeweging vind ik enorm inspirerend.’

 

Eerste baan en vervolgstudie

‘Mijn eerste baan was die als klassenleraar aan de vrijeschool in Den Haag. Klas 6 ging prima, maar toen ik dezelfde kinderen in de 7e klas kreeg, vond ik dat erg zwaar.’ De overstap met de klas naar de bovenbouw, nieuwe leerlingen die instroomden en al het nieuwe wat er dat jaar op mij afkwam, al die dingen samen deden haar besluiten haar klas aan het eind van de 7e door te geven aan een collega. ‘Ik was heel blij toen ik daarna door een dierbare collega werd gevraagd om met hem in zijn klas verder samen te werken. Met veel plezier heb ik toen samen met hem klas 6, 7 en 8 gedaan.

Hoogzwanger van ons eerste kindje ben ik samen met mijn man na de achtste klas naar Zutphen verhuisd. We hebben nu twee kinderen en ik ben gaan studeren aan de universiteit van Utrecht. Eerst in de richting maatschappelijke vraagstukken en in het tweede jaar maakte ik een overstap naar onderwijskunde. Momenteel ben ik aan het afstuderen aan de universiteit van Plymouth op het onderwerp ‘onderwijs pedagogische wijsheid’, over hoe je als leerkracht je pedagogische tact kunt vergroten. Anders gezegd: hoe je als leerkracht kunt leren in het hier en nu het juiste te doen. Of nog anders geformuleerd: hoe je in het lesgeven je intuïtie kunt ontwikkelen. Daar wordt veel over geschreven op het moment. Dit onderwerp, het lesgeven in het hier en nu, past helemaal bij hoe ik zelf in mijn lessen sta. Zo’n 12 jaar geleden werd ik gevraagd om op de Vrijeschool Pabo het vak intercultureel onderwijs te verzorgen als gastdocent. Ik merkte dat ik het lesgeven aan volwassenen ook ontzettend leuk vond.

Twee jaar geleden ontstond er op de Vrijeschool Pabo een vacature voor docent pedagogiek. Ik solliciteerde en werd aangenomen. Zo komt het dat ik nu werk op de plek waar ik zelf opgeleid ben.’

 

Samen pedagogie ontwikkelen

‘Ik ben iemand die graag samen studeert. In het gemeenschappelijk studeren ben je samen op weg. Daar houd ik van.

In het derde jaar van de dagopleiding studeren we in de periodetijd de Algemene menskunde als basis voor de pedagogie. Steeds weer ervaar ik dat je, door het samen studeren op inhouden van de pedagogie van Steiner, nieuwe vondsten kunt doen. Op die manier ben je pedagogie aan het ontwikkelen.

Met de inhoud van Algemene menskunde, Steiners pedagogische basiswerk, heb je als leerkracht een instrument in handen waarmee je een stuk autonomie kunt winnen in het lesgeven. Dit boek blijft voor mij een onuitputtelijke bron van inspiratie. Door de jaren heen heb ik ervaren dat de wijsheid uit dat boek steeds weer nieuw licht kan doen schijnen op wat je aan het doen bent in de klas. Het leidt tot nieuwe handelingsmogelijkheden en dat schenkt vreugde, enthousiasme en een gevoel van autonomie.

In de les bestuderen we de teksten en komen erover in gesprek. Ik vind het belangrijk en zorg ervoor dat we in die gesprekken altijd verbonden zijn met actuele thema’s of situaties die de studenten in hun stage tegenkomen. In de vaklessen bespreken we andere pedagogische thema’s.

Alle onderwerpen zijn welkom in mijn lessen, mits ze in relatie staan met de pedagogie, met opvoeden. Studenten brengen daar zelf onderwerpen in en die zijn altijd een mooie studieinhoud.

De lessen die ik in het vierde jaar geef, zijn grotendeels gerelateerd aan de stage. We bestuderen de voordrachten uit de Menskunde innerlijk vernieuwd. Daarnaast behandelen we in de vaklessen onderwerpen als ‘welke vorm heeft een pedagogische vergadering op een vrijeschool?’, ‘hoe kun je een kinderbespreking vormgeven?’ en ‘hoe blijf ik zelf gezond in het veeleisende werk als juf of meester?’ Sommige onderwerpen moeten natuurlijk echt behandeld worden, maar mijn motto als docent is: ‘Laten we in gesprek zijn’. De kunst van mijn voorbereiding zit erin dat ik inhoudelijk zó goed voorbereid ben dat ik die voorbereiding tijdens de les gedeeltelijk los kan laten om zo met de studenten mee te bewegen dat we in de les samen tot nieuwe gedachten en inzichten komen.’

 

Hollen of stilstaan

‘In mijn leven is het vaak hollen of stilstaan. Dat past bij mij. Mijn werk is, vanwege de stages van de studenten, absoluut niet gelijkmatig verdeeld over de weken van het jaar. Ik hou van organiseren en aanpakken. Naast mijn werk op de Vrijeschool Pabo en mijn studie zijn er regelmatig losse onderwijsprojecten en -initiatieven waar ik aan meewerk. Op dit moment werk ik mee aan een onderwijsinitiatief dat vanuit de Iona Stichting georganiseerd wordt. Ik ben ook medeorganisatrice van de Zutphense Zomercursus, een nascholingscursus voor vrijeschoolleerkrachten. In die cursus komen we jaarlijks een week in de zomervakantie met zo’n 250 vrijeschoolleerkrachten uit heel Nederland en België bijeen. Die dagen ervaar ik altijd als enorm inspirerend. Daarnaast ben ik samen met vier collega’s uit de vrijescholen de menskundewerkplaats gestart. Een initiatief waarin we vijf keer per jaar op een zaterdag met collega’s uit de scholen samen de inhoud van de Algemene menskunde verdiepen en verrijken. Geweldig leuk. Ik hou van die afwisseling in mijn werk. Het is soms wel een gepuzzel om alles te combineren met mijn gezinsleven. Af en toe moet ik natuurlijk keuzes maken.’

 

Trouw zijn

‘Enerzijds ben ik breed georiënteerd. Ik doe veel verschillende dingen met veel verschillende mensen in veel verschillende initiatieven. Maar alles wat ik doe, draait om die pedagogie in het onderwijs. Die combinatie maakt dat ik mij steeds dienstbaarder kan en ook wil opstellen aan ‘de zaak’, aan de kinderen in de klas en hun leerkracht. Ik probeer trouw te zijn aan mijzelf en aan datgene wat ik neer wil zetten in de wereld. Het belangrijkste van het lesgeven en ook in het nemen en uitvoeren van initiatieven zit hem voor mij in het samenzijn, in het werkelijk tot ontmoeting met elkaar komen. Ik weet maar een klein deel, al het andere dat ik niet weet, weten anderen. Die grondtoon kunnen studenten, denk ik, ervaren in mijn lessen. Ik probeer mijn studenten te laten merken: ‘Het doet er veel toe of je in de lessen aanwezig bent. Zonder jouw aanwezigheid is wat wij van elkaar kunnen leren beperkt.’ In de vrijeschoolpedagogiek ben ik helemaal op mijn plek, de mensvisie vanuit de antroposofie als uitgangspunt voor het vormgeven van je onderwijs is een onuitputtelijk bron van studie en handelingsperspectieven. Dat ik dit mensbeeld en leerplan samen met studenten en collega’s uit het onderwijsveld steeds weer mag verdiepen, geeft een groots gevoel van dankbaarheid. En daarmee is de lerarenopleiding van de Vrijeschool Pabo voor mij een bijzondere plek om te werken.’

‘In de les bestuderen we de teksten en komen erover in gesprek. Ik zorg ervoor dat we in die gesprekken altijd verbonden zijn met actuele thema’s of situaties die de studenten in hun stage tegenkomen.’

Foto © Hapé Smeele